Deskundigen aan de Eerste Kamer: 'Het systeem klopt, dit voorstel niet'

“De vermogensaanwasbelasting is de enige systeemzuivere oplossing — alles anders leidt tot lock-in en belastinguitstel.”

Jacobs noemde de publieke reacties op het wetsvoorstel 'hysterisch'. Het belasten van jaarlijkse aanwas voorkomt dat beleggers winstrealisatie eindeloos uitstellen en houdt de belastingbasis breed. Alleen aanwas brengt de fiscaliteit in lijn met de economische realiteit van rendement.

“Vermogensaanwasbelasting is de enige weg vooruit — maar de uitwerking moet wel kloppen.”

Van den Dool sloot zich grotendeels aan bij Jacobs op de systeemvraag. Hij waarschuwde wel voor uitvoeringsfricties, vooral rond waardering van niet-beursgenoteerd vermogen en het inrichten van een werkbare verliesverrekening.

“Dit is een dure, tijdelijke tussenstap. Trek het in en kom met een herontworpen wet voor 2028.”

Heithuis adviseerde de Eerste Kamer expliciet om het wetsvoorstel in te trekken. Geef de wetgever de tijd om een herontworpen Wet werkelijk rendement op te leveren voor 2028, die meteen ook dienst kan doen als tegenbewijsregeling voor het verleden — twee problemen tegelijk oplossen in plaats van een wankele tussenoplossing forceren.

“Het vestigingsklimaat lijdt, de complexiteit explodeert, en de verliesverrekening sluit niet aan op de realiteit van particuliere beleggers.”

Van der Jagt bouwde voort op de NOB-nadere beschouwing van maart. Schade aan het vestigingsklimaat, kapitaalvluchtrisico, asymmetrische verliesverrekening, valuation-problemen en disproportionele uitvoeringscomplexiteit zijn volgens de NOB structurele tekortkomingen — niet incidentele rimpelingen.

“Een treurspel van gemiste kansen. Rechtszekerheid en EU-rechtelijke houdbaarheid komen in de huidige vorm in het geding.”

Essers, die zelf jarenlang in de Eerste Kamer zat, plaatste het dossier in een breder licht: tien jaar nadenken, drie kabinetten verder, en wat er nu ligt is een tussenoplossing die noch fiscaal noch juridisch staat. Hij waarschuwde voor herhaling van de juridische problemen die het oude box 3-systeem hebben geveld.

“Familiebedrijven en ondernemers hebben voorspelbaarheid nodig — een vermogenswinstbelasting biedt die, een aanwasbelasting niet.”

VNO-NCW heeft eerder publiek de voorkeur uitgesproken voor een vermogenswinstbelasting. Strijker herhaalde dat standpunt en koppelde het aan de bedrijfsopvolgingsregeling en het vestigingsklimaat: jaarlijks belasten van ongerealiseerde waardestijgingen is voor familiebedrijven een acuut liquiditeitsprobleem.

“De vastgoed-bijtelling leidt hoe dan ook tot gedoe. Vastgoed Belang stapt naar de rechter.”

Overduin was de scherpste stem van de avond. Vastgoed Belang heeft aangekondigd te procederen tegen de bijtelling van waardeveranderingen bij vastgoed. Centrale argumenten: waardering, financieringslasten en het ontbreken van werkelijke kasstroom om de belasting uit te betalen.

“Cliënten kunnen gedwongen worden tot verkoop om belasting op ongerealiseerde winsten te betalen — dat is geen theoretische zorg.”

Vanuit de private bank kwam de mechanische kant van het probleem: vermogen in posities zónder dividend kan een belastingaanslag triggeren waarvoor cliënten zelf cash moeten vrijmaken. Dat raakt geconcentreerde portefeuilles en illiquide allocaties direct.

“Bijna 40% van de gefinancierde start-ups overweegt te vertrekken — circa 11.000 ondernemingen vallen onder de regeling.”

Burm presenteerde cijfers uit een rondvraag onder leden: start-ups met externe financiering verwachten dat ongerealiseerde waardestijgingen — die voor venture-portfolios juist standaard zijn — een onhoudbare belastingdruk creëren. De praktische uitkomst: verplaatsing van hoofdvestiging naar het buitenland.